Điều tối kỵ khi bị bong gân

SKĐS - Thường ngày, bong gân là hiện tượng dễ xảy ra do chạy nhảy, chơi đùa, bước hụt, chơi thể thao...

Điều tối kỵ khi bị bong gân

Bong gân có thể xảy ra với bất cứ ai ở mọi lứa tuổi. Khi tham gia các môn thể thao, đi bộ trên các bề mặt không bằng phẳng hoặc thậm chí mang giày không đúng cách đều có thể gây bong gân. Bong gân dễ gặp phải ở các trường hợp: người béo phì, người quá gầy, trẻ nhỏ và người cao tuổi, vận động viên, những người đã có tổn thương bên trong, người dễ bị trẹo chân, đi giày cao gót thường xuyên,...

Bong gân là từ dùng để chỉ tình trạng tổn thương các dây chằng giữ vững khớp do một chấn thương. Khi bong gân, một hoặc nhiều dây chằng bị giãn hoặc bị rách. Thường gặp nhất là bong gân mắt cá chân do chấn thương dây chằng ở bên ngoài và bong gân cổ chân. Trong các hoạt động thể chất, mắt cá chân có thể lật vào trong do hậu quả của những cử động đột ngột, bất ngờ. Điều này khiến một hoặc nhiều dây chằng quanh mắt cá bị căng ra hoặc rách. Sưng hoặc bầm tại cổ chân là hậu quả của những tổn thương rách dây chằng mắt cá chân.

Bong gân cổ chân là một chấn thương thường xuyên xảy ra khi vận động mạnh hoặc té ngã. Nguyên nhân của tình trạng bong gân cổ chân thường là do bàn chân vặn hoặc lật vào trong, buộc khớp mắt cá chân lệch khỏi vị trí bình thường. Tình trạng này xuất hiện nhiều khi mang giày cao gót thường xuyên.

Tuy bong gân thường nhẹ và không phải là bệnh lý nghiêm trọng, nhưng nó sẽ tạo cảm giác khó chịu và bất tiện do đau cũng như phải hạn chế các hoạt động hàng ngày.

Sau khi bong gân, nên chườm lạnh ngay.

Sau khi bong gân, nên chườm lạnh ngay.

Yếu tố làm tăng nguy cơ bị bong gân

Thế chất kém: Tình trạng thể chất kém khiến các cơ yếu và có nhiều khả năng bị các thương tích.

Mệt mỏi: Cơ bị mệt mỏi ít có khả năng cung cấp sự hỗ trợ tốt cho các khớp. Khi mệt mỏi cũng có nhiều khả năng không chịu được những áp lực có thể gây căng thẳng cho khớp hoặc làm căng cơ;

Khởi động không đúng: Nên làm nóng cơ thể đúng cách bằng cách thư giãn cơ bắp và làm tăng khả năng vận động của khớp trước khi hoạt động thể thao, giúp cơ bớt căng cứng và ít nguy cơ chấn thương cũng như bị rách cơ;

Điều kiện môi trường: Các bề mặt trơn trượt hoặc không đều có thể khiến dễ bị thương tích hơn;

Thiết bị hỗ trợ kém: Giày dép không vừa hoặc không đảm bảo chất lượng, hoặc các thiết bị thể thao không thích hợp có thể góp phần làm căng cơ hoặc bong gân.

Lưu ý những điều tối kỵ

Khi bị bong gân, sẽ có tình trạng chảy máu nơi vùng dây chằng bị đứt, tùy theo mức độ nặng nhẹ mà máu sẽ chảy nhiều hay ít. Máu chảy ra làm sưng nề vùng khớp bị bong gân. Dấu bầm tím quanh khớp do máu tụ lại, vùng bong gân nóng lên và ấn đau. Sau khi chấn thương, tình trạng viêm sẽ xảy ra ngay vùng bong gân.

Mẹo lâu nay nhiều người vẫn truyền miệng nhau để thực hiện đó là chườm nóng, xoa dầu nóng... vào chỗ bong gân, đây là việc làm sai lầm. Nếu sau khi bị bong gân, chúng ta chườm nóng, bóp dầu, bóp rượu hay thuốc sẽ làm tình trạng chảy máu nặng hơn. Nạn nhân sau khi thấy đỡ đau do chườm nóng thì nay bị đau gấp nhiều lần do máu chảy nhiều hơn, phản ứng viêm nặng hơn. Khớp sưng nề lại càng sưng hơn do sự hồi lưu máu kém đi. Hậu quả là nhiều khi bong gân cổ chân mà phải mất đến gần nửa năm mới về bình thường. Tuyệt đối không xoa bóp bất kỳ thứ gì dù là mật gấu chính danh. Các phương pháp dân gian như chườm lá, bóp muối... là nên tránh.

Giải pháp xử lý đúng là sau khi bong gân dù nặng hay nhẹ cũng nên chườm lạnh ngay tức thì dù lúc này chườm lạnh làm bệnh nhân hơi khó chịu. Tránh không cho nước đá tiếp xúc trực tiếp lên da có thể gây bỏng lạnh. Băng ép bằng cách dùng băng thun băng nhẹ nhàng, không ép quá cũng không lỏng quá. Kê cao chi bằng cách nằm gác chân lên gối ôm khoảng 10cm là vừa, nếu ngồi thì chân kê cao ngang hông (khung chậu). Mục đích không để máu dồn xuống chân làm sưng chân. Sau đó nên đi khám để được tư vấn xử trí tiếp, giúp bong gân nhanh khỏi.

Lưu ý: Để hạn chế bong gân, chị em (nhất là phụ nữ ngoài 40 tuổi) không nên đi giày cao gót quá 7cm lại vừa chật, sẽ làm bàn chân co duỗi không thoải mái, dễ bị bong gân, lật mắt cá chân và sẽ lâu lành, vì khi càng lớn tuổi, tình trạng cơ xương khớp không còn được chắc chắn như khi trẻ.    

BS. Đặng Hương